biologie

Thema 2 Voortplanting en seksualiteit

Basisstof 3 Vruchtbaar worden

Samenvatting

In deze les leer je hoe een vrouw vruchtbaar wordt en hoe de menstruatiecyclus werkt.
Elke maand bereidt het lichaam zich voor op een mogelijke zwangerschap. Tijdens de eisprong (ovulatie) komt een eicel vrij uit de eierstok. Rond deze dagen is een vrouw vruchtbaar.
Als de eicel niet wordt bevrucht, laat het baarmoederslijmvlies los: dat heet menstruatie of ongesteldheid.
De cyclus herhaalt zich ongeveer elke 28 dagen.

Lesdoelen

Na deze les kun je:

uitleggen wat vruchtbaarheid betekent;
de fasen van de menstruatiecyclus beschrijven;
uitleggen wat er gebeurt bij een eisprong;
uitleggen wat de overgang en menopauze zijn;
aangeven wanneer een vrouw het meest vruchtbaar is.

Lesinhoud

1. Menstruatie

Ongeveer één keer per vier weken wordt een vrouw ongesteld.
Het baarmoederslijmvlies in de baarmoeder wordt dan afgebroken en via de vagina afgevoerd, samen met een beetje bloed.
Dat duurt meestal drie tot vijf dagen.
De menstruatie gebeurt alleen als er geen bevruchting van een eicel heeft plaatsgevonden.

2. De menstruatiecyclus

Na de menstruatie bouwt het lichaam zich weer op:

Het baarmoederslijmvlies wordt dikker.
In een eierstok rijpt een eicel in een follikel.
Ongeveer 14 dagen na het begin van de menstruatie komt de eicel vrij: dit is de eisprong (ovulatie).

Als de eicel niet bevrucht wordt, wordt het baarmoederslijmvlies afgebroken en begint de cyclus opnieuw.
De menstruatiecyclus duurt gemiddeld 28 dagen, maar dit kan per vrouw verschillen.

3. De vruchtbare periode

De eicel leeft ongeveer één dag, maar zaadcellen kunnen 3 dagen overleven in het lichaam van de vrouw.
Daarom is een vrouw vruchtbaar van ongeveer drie dagen vóór tot één dag na de eisprong.

4. Hormonale regeling

De menstruatiecyclus wordt geregeld door geslachtshormonen:

Oestrogeen zorgt ervoor dat het baarmoederslijmvlies groeit.
Progesteron zorgt dat het slijmvlies dik blijft om een bevruchte eicel op te vangen.

5. De overgang en menopauze

Tussen de 40 en 60 jaar komt een vrouw in de overgang.
De eierstokken maken steeds minder hormonen en eicellen rijpen niet meer.
De menstruaties worden onregelmatig en stoppen uiteindelijk.
Dit einde heet de menopauze.
Na de menopauze kan een vrouw niet meer zwanger worden.

Praktische toepassingen

Vrouwen kunnen hun vruchtbare dagen berekenen om zwangerschap te voorkomen of juist zwanger te worden.
De menstruatiecyclus kan beïnvloed worden door stress, ziekte of medicatie.
De pil en andere anticonceptiemiddelen beïnvloeden de hormonen om de eisprong te voorkomen.

Controlevragen en antwoorden

Wat gebeurt er tijdens de menstruatie?
Antwoord: Het baarmoederslijmvlies wordt afgebroken en via de vagina afgevoerd.
Wat is een eisprong?
Antwoord: Het vrijkomen van een eicel uit een eierstok.
Hoe lang duurt de menstruatiecyclus gemiddeld?
Antwoord: Ongeveer 28 dagen.
Wanneer is een vrouw het meest vruchtbaar?
Antwoord: Rond de eisprong, dus van drie dagen vóór tot één dag na de eisprong.
Wat gebeurt er bij de overgang?
Antwoord: De eierstokken maken minder hormonen en er rijpen geen eicellen meer.

Toetsvragen

Wat is de menstruatiecyclus?
Wat gebeurt er tijdens de eisprong?
Hoe lang duurt de menstruatie gemiddeld?
Wanneer begint de menstruatiecyclus opnieuw?
Wat doet het hormoon oestrogeen?
Wat doet het hormoon progesteron?
Hoe lang is een vrouw vruchtbaar rond de eisprong?
Wat is het verschil tussen overgang en menopauze?
Waarom wordt het baarmoederslijmvlies dikker?
Wat gebeurt er als de eicel bevrucht wordt?

Referentie

Bron: 3at2.pdf – Basisstof 3, Thema 2 Voortplanting en Seksualiteit oai_citation:0‡3at2.pdf oai_citation:1‡3at2.pdf oai_citation:2‡3at2.pdf oai_citation:3‡3at2.pdf