biologie

Thema 4 Stevigheid en beweging

Basisstof 2 Kraakbeenweefsel en beenweefsel

---

Samenvatting

Je skelet moet stevig zijn, maar ook een beetje kunnen buigen. Dat kan dankzij twee soorten weefsel: beenweefsel en kraakbeenweefsel. In deze les leer je wat de verschillen zijn tussen deze twee weefsels en hoe botten veranderen tijdens je leven.

---

Lesdoelen

• Je kunt kenmerken noemen van beenweefsel en kraakbeenweefsel.
• Je kunt uitleggen wat kalkzouten en lijmstof doen.
• Je kunt beschrijven hoe botten veranderen van baby tot oudere.

---

Lesinhoud

Twee weefsels zorgen samen voor stevigheid in het skelet:

• Beenweefsel
• Kraakbeenweefsel

Beenweefsel

Beenweefsel is:

• heel stevig
• bijna niet buigzaam

In beenweefsel zitten:

• botcellen
• tussencelstof
• kalkzouten
• lijmstof

Kalkzouten zorgen ervoor dat botten hard zijn.
Lijmstof zorgt ervoor dat botten een beetje kunnen buigen.

Samen zorgen kalkzouten en lijmstof voor stevigheid.

Kraakbeenweefsel

Kraakbeenweefsel is:

• stevig
• buigzaam

In kraakbeenweefsel zitten:

• kraakbeencellen
• tussencelstof
• kalkzouten
• lijmstof

Kraakbeen komt bijvoorbeeld voor:

• in de oorschelpen
• in de neus
• tussen borstbeen en ribben
• tussen de wervels

Deze plaatsen moeten stevig én soepel zijn.

---

Veranderingen tijdens het leven

Botten veranderen tijdens je leven.

Bij baby’s

• Het skelet bestaat bijna helemaal uit kraakbeenweefsel.

Bij kinderen

• Er zit veel lijmstof in de botten.
• Daardoor zijn botten buigzaam.

Bij volwassenen en ouderen

• Er komen meer kalkzouten in de botten.
• Er zit minder lijmstof in.
• Botten worden harder.
• Botten worden minder buigzaam.
• Daardoor breken botten sneller.

---

Praktische toepassingen

• Als je je neus buigt, voel je kraakbeen.
• Als je aan je oor trekt, merk je dat het soepel is door kraakbeen.
• Oudere mensen breken sneller een bot bij een val.
• Door gezond te leven blijven botten zo sterk mogelijk.

Denk eens na: waarom hebben baby’s minder kans op een botbreuk dan ouderen?

---

Controlevragen en antwoorden

1. Vraag: Welke twee weefsels geven stevigheid aan het skelet?
   Antwoord: Beenweefsel en kraakbeenweefsel.

2. Vraag: Wat doen kalkzouten in botten?
   Antwoord: Ze maken botten hard.

3. Vraag: Wat doet lijmstof in botten?
   Antwoord: Het zorgt ervoor dat botten kunnen buigen.

4. Vraag: Waar komt kraakbeen voor in het lichaam?
   Antwoord: Bijvoorbeeld in de oorschelpen, neus, tussen borstbeen en ribben en tussen de wervels.

5. Vraag: Waarom breken botten sneller bij oudere mensen?
   Antwoord: Omdat er meer kalkzouten en minder lijmstof in de botten zit.

---

Toetsvragen

1. Wat is het verschil tussen beenweefsel en kraakbeenweefsel?
2. Waarom zijn botten stevig?
3. Waarom kunnen botten een beetje buigen?
4. Waaruit bestaat het skelet van een baby vooral?
5. Wat verandert er in botten als iemand ouder wordt?
6. Waarom zijn kinderbotten buigzamer dan botten van ouderen?
7. Noem twee plaatsen waar kraakbeen voorkomt.
8. Wat is de functie van kalkzouten?
9. Wat is de functie van lijmstof?
10. Waarom is het belangrijk dat botten zowel stevig als een beetje buigzaam zijn?

Antwoorden toetsvragen

1. Beenweefsel is heel stevig en bijna niet buigzaam; kraakbeenweefsel is stevig en buigzaam
2. Door kalkzouten
3. Door lijmstof
4. Kraakbeenweefsel
5. Meer kalkzouten en minder lijmstof
6. Omdat ze meer lijmstof bevatten
7. Oorschelp, neus, tussen ribben en borstbeen, tussen wervels
8. Maakt botten hard
9. Zorgt voor buigzaamheid
10. Voor stevigheid én om breken te voorkomen