biologie

Thema 5 Stevigheid en beweging

Basisstof 1 Het skelet van de mens

Samenvatting

Je lichaam heeft een skelet dat bestaat uit botten. Dit skelet zorgt ervoor dat je lichaam stevig is, een vorm heeft en beschermd wordt. Ook helpt het skelet samen met spieren bij bewegen. In deze les leer je hoe het skelet is opgebouwd, welke botten belangrijk zijn en wat de functies zijn.

Lesdoelen

• Je kunt belangrijke botten van het skelet benoemen.
• Je weet hoe het lichaam is ingedeeld (hoofd, romp en ledematen).
• Je kunt de functies van het skelet uitleggen.
• Je kunt het verschil uitleggen tussen pijpbeenderen en platte beenderen.

Lesinhoud

Het menselijk lichaam bestaat uit drie hoofdonderdelen:

• het hoofd
• de romp
• de ledematen (armen en benen)

Het skelet wordt ook wel het geraamte genoemd en bestaat uit botten.

Belangrijke botten

Hoofd:

• schedelbeenderen
• bovenkaak
• onderkaak

Romp:

• wervelkolom: halswervels, borstwervels, lendenwervels, heiligbeen, staartbeen
• borstkas: ribben en borstbeen
• schouders: schouderbladen en sleutelbeenderen
• bekken: heupbeenderen

Ledematen:

Armen:

• opperarmbeen
• ellepijp
• spaakbeen
• handwortelbeentjes
• middenhandsbeentjes
• vingerkootjes

Benen:

• dijbeen
• knieschijf
• scheenbeen
• kuitbeen
• voetwortelbeentjes
• middenvoetsbeentjes
• teenkootjes

Functies van het skelet

Het skelet heeft vier belangrijke functies:

• geeft stevigheid aan je lichaam
• geeft vorm aan je lichaam
• beschermt organen (bijvoorbeeld je hersenen en hart)
• maakt beweging mogelijk

Beweging is mogelijk doordat botten met elkaar verbonden zijn en spieren aan botten vastzitten. oai_citation:0‡T3T5_Stevigheid_en_beweging-_Samenvatting.pdf

Pijpbeenderen en platte beenderen

Pijpbeenderen:

• lange botten (bijvoorbeeld dijbeen)
• zitten vooral in armen en benen
• bevatten rood beenmerg (maakt bloedcellen)
• bevatten geel beenmerg (slaat vet op)

Platte beenderen:

• platte botten (bijvoorbeeld schedel en ribben)
• zitten vooral in hoofd en romp
• bevatten rood beenmerg

Praktische toepassingen

• Als je valt, beschermen je ribben je hart en longen.
• Door rechtop te staan gebruik je je skelet goed.
• Bij sporten werken botten en spieren samen om te bewegen.
• Gezonde voeding helpt je botten sterk te houden.

Controlevragen en antwoorden

1. Vraag: Welke drie delen heeft het menselijk lichaam?
   Antwoord: Hoofd, romp en ledematen.

2. Vraag: Noem één functie van het skelet.
   Antwoord: Stevigheid geven, vorm geven, beschermen of beweging mogelijk maken.

3. Vraag: Welke botten beschermen je hersenen?
   Antwoord: De schedelbeenderen.

4. Vraag: Wat is het verschil tussen pijpbeenderen en platte beenderen?
   Antwoord: Pijpbeenderen zijn lang en bevatten rood en geel beenmerg, platte beenderen zijn plat en bevatten alleen rood beenmerg.

5. Vraag: Waarom kun je bewegen met je skelet?
   Antwoord: Omdat botten met elkaar verbonden zijn en spieren eraan vastzitten.

Toetsvragen

1. Noem drie botten uit de arm.
2. Welke botten horen bij de borstkas?
3. Wat is de functie van rood beenmerg?
4. Waar komen pijpbeenderen vooral voor?
5. Noem een bot uit het been.
6. Wat is de functie van het skelet bij bescherming?
7. Welke botten horen bij de schouders?
8. Wat doet geel beenmerg?
9. Waarom zijn botten belangrijk voor beweging?
10. Noem twee botten uit de wervelkolom.

Referentie

Bron(nen): Geüpload document – Samenvatting Thema 5 Stevigheid en beweging