biologie

Zaadproductie bij de man – stap voor stap met organen en hormonen

Belangrijkste organen

• Hypothalamus (hersenen)
• Hypofyse
• Teelballen (testes)
  • Zaadbuisjes (hier worden zaadcellen gemaakt)
  • Leydig-cellen (maken testosteron)
  • Sertoli-cellen (helpen bij rijping zaadcellen)
• Bijballen (opslag en rijping)
• Zaadleiders
• Prostaat en zaadblaasjes (maken zaadvloeistof)

Belangrijkste hormonen

• GnRH (van hypothalamus)
• FSH (uit hypofyse)
• LH (uit hypofyse)
• Testosteron (uit de Leydig-cellen in de teelbal)

---

Stap 1 — Startsignaal vanuit de hersenen

Wat gebeurt er?

• De hypothalamus maakt GnRH.
• Dit geeft een signaal aan de hypofyse om FSH en LH te maken.

Organen:

• Hypothalamus
• Hypofyse

Hormonen:

• GnRH ↑
• Hypofyse maakt: FSH en LH

---

Stap 2 — Productie testosteron (LH → Leydig-cellen)

Wat gebeurt er?

• LH uit de hypofyse stimuleert de Leydig-cellen in de teelballen.
• Deze cellen maken testosteron.

Organen:

• Teelbal → Leydig-cellen

Hormonen:

• LH ↑ → Testosteron ↑
• Testosteron is nodig voor spermaproductie én zorgt voor mannelijke kenmerken (baardgroei, lage stem, libido).

---

Stap 3 — Aanmaak zaadcellen (FSH → Sertoli-cellen)

Wat gebeurt er?

• FSH uit de hypofyse stimuleert de Sertoli-cellen in de zaadbuisjes.
• Sertoli-cellen begeleiden de ontwikkeling van zaadcellen.

Organen:

• Zaadbuisjes (in de teelballen)
• Sertoli-cellen

Hormonen:

• FSH → activeert Sertoli-cellen
• Testosteron (uit Leydig-cellen) is onmisbaar voor de rijping
  → Samen zorgen FSH + testosteron voor spermaproductie

---

Stap 4 — Rijping van spermacellen

Wat gebeurt er?

• Onrijpe zaadcellen worden gevormd in de zaadbuisjes.
• Ze gaan daarna naar de bijbal.
• In de bijbal:
  • rijpen ze verder
  • leren ze bewegen (zwemmen)
  • worden ze opgeslagen

Organen:

• Zaadbuisjes
• Bijbal

---

Stap 5 — Opslag en transport

Wat gebeurt er?

• Rijpe zaadcellen worden opgeslagen in de bijbal.
• Bij een zaadlozing reizen ze via de zaadleider naar:
  • de prostaat
  • de zaadblaasjes

Organen:

• Bijballen
• Zaadleiders
• Prostaat
• Zaadblaasjes

Extra:

• Prostaat + zaadblaasjes maken zaadvloeistof → samen met zaadcellen = sperma

---

Stap 6 — Terugkoppeling (feedback)

Wat gebeurt er?

• Veel testosteron remt de hypofyse → minder LH en FSH.
• Zo blijft de hormoonbalans stabiel.

Organen:

• Hypothalamus
• Hypofyse
• Teelballen

Hormonen:

• Testosteron geeft negatieve feedback → remt LH/FSH
• Houdt spermaproductie in evenwicht

---

Overzicht in schema

Stap	Organen	Hormonen	Wat gebeurt er?
1. Startsignaal	Hypothalamus, hypofyse	GnRH, FSH, LH	Hormoonsysteem “aan”
2. Testosteronproductie	Leydig-cellen (teelbal)	LH → testosteron	Testosteron stijgt
3. Spermaproductie	Zaadbuisjes, Sertoli-cellen	FSH + testosteron	Aanmaak en rijping van zaadcellen
4. Rijping	Bijbal	—	Zaadcellen leren bewegen, worden opgeslagen
5. Transport	Zaadleider, prostaat, zaadblaasjes	—	Zaadvloeistof wordt toegevoegd → sperma
6. Terugkoppeling	Hypofyse, hypothalamus	Testosteron	Remt LH/FSH → balans